Bock: het bier

Bockrevolutie

Tussen 1810 en 1840, terwijl de revolutie van de ondergisting zich in Beieren voltrok, was daar een nieuw bier ontstaan. Ainbock, de bovengistende opvolger van het Einbecker, werd niet langer gemaakt en was zelf opgevolgd door bock.

Het verschil tussen die nieuwe bock en het oude Einbecker kon bijna niet groter zijn: Einbecker was een bovengistend, goudgeel, hoppig, verfrissend en licht bitter tarwebier geweest, en bock was ondergistend, bruin, zwaar, met een derde meer mout dan het gewone lagerbier en uit 100% gerstemout gebrouwen. Het moest minstens vier maanden rijpen. Bock was veel zachter en minder bitter van smaak dan gewoon lagerbier. Er was nog één overeenkomst overgebleven: bock was net als het vroegere Einbecker een sterk bier.

Meibier

Bock nam de plaats in van Ainbock / Einbock, als biersoort en ook als de drank waarmee de meimaand traditioneel werd ingeluid. Het eerste vat Ainbock werd in mei altijd feestelijk aangeslagen en vervolgens opgedronken. Dat gebeurde voortaan met bock. Opmerkelijk detail trouwens: volgens een getuigenis uit de beginperiode kwam bock niet al te schuimend uit het vat.

Kortom: de echte originele bock was en is een meibock! Is, want bock is in zijn geboortestad nog altijd in de eerste plaats een meibock. De Maibockanstich is een bijeenkomst vol bier en satire, die in het buitenland veel minder bekend is dan het Oktoberfest, maar in de stad zelf een belangrijke dag op de jaarkalender. Ook de traditie rond (mei)bock is in München springlevend!

Meer bock

Sinds de uitvinding van de koelmachine zijn brouwers voor het brouwen van bock en ander lagerbier niet meer gebonden aan koele jaargetijden. Tegenwoordig is er het hele jaar door bock te vinden in heel Duitsland. Het heeft, zoals het origineel, vaak wel het karakter van een feest- of gelegenheidsbier. Bock is in Duitsland nogal eens verbonden met hoogdagen, feestperiodes of seizoenen.

En Einbecker?

In Einbeck wil men graag doen geloven dat de ‘Ur-Bock’ daar vandaan komt, maar dat is een verkeerde voorstelling van zaken. München heeft bijna twee eeuwen Einbecker gebrouwen (een periode waarin het al van karakter en naam veranderde), maar begin 19e eeuw verdween dat. Toen werd het opgevolgd door bock; een andere biersoort, uitgedokterd in München zelf.

Kortom, bock is een Münchener bierstijl. Het bier zelf is daar in plaats van het plaatselijke Einbecker (Einbock, Ainbock) gekomen. Alleen de naam en de sterkte herinneren nog aan Einbecker. Ook wat men tegenwoordig in Einbeck (en overal elders) als bock brouwt, is de Münchener bierstijl.

Het is dus andersom dan zoals het gewoonlijk wordt voorgesteld: Einbeck borduurt voort op München, in plaats van München op Einbeck...

Revival van het 'Ainpöckisch' ?

In 2016 lanceerde het huidige Einbecker Brauhaus het Ainpöckisch Bier 1378. Dat zou zoveel mogelijk teruggaan op het oorspronkelijke oer-bockbier. De historici van het Einbecker Brauhaus gaven zelf toe dat het inhoudelijk niet veel voorstelde: ‘We kunnen echter niet stellen dat het naar een origineel recept is gebrouwen.’ Dat bestond volgens hen namelijk niet.

Om het toch oud en authentiek te laten lijken, was het niet gefilterd. En dan te bedenken dat het oorspronkelijke Einbecker helder moest zijn!

Dat en andere gegevens over de samenstelling en brouwwijze staan in het boek Geschichte der Stadt Einbeck van H.L. Harland (eerste druk 1854, in 1978-1979 fotomechanisch herdrukt). In Einbeck zelf lijkt men dat echter niet te weten. Een gemiste kans op een glas ‘echt’ Einbecker dus...

Vervolg: