Einbecker bier

Wat was Einbecker?

‘Einbecker’ was in de Middeleeuwen het bier van de stad Einbeck. Dat was een van de befaamde Saksische brouwsteden (Saksen was ongeveer het noorden van het huidige Duitsland). Andere waren Lübeck, Bremen, Hamburg, Wismar, Stralsund, Hannover, Goslar, Braunschweig en Zerbst. Einbecker was een luxebier en een van de duurste uit deze streek. Het vond veel aftrek, ook via export.

Hoppig tarwebier

De eerste informatieve getuigenis over Einbecker is waarschijnlijk afkomstig uit Holland! In een document uit 1340 werden de rechten van Delftse brouwers voor het betrekken van hun hop geregeld. Daarin stond ook dat het Delftse bier toen zeer in trek was; zozeer zelfs, dat ‘het door de goetheyt der hoppe, en om haer lichten en aengenamen smaeck [...] seer over-een-quam met het Londens-bier der Engelschen, en het Hamburchsche der Eimbischen!’

Met dat laatste werden de Einbeckse brouwers bedoeld, die samen met de Londense destijds als voorbeelden van goede bierbrouwers golden. De vergelijking was dus zeer complimenteus voor de Delftse.

Het bier van de Einbeckse brouwers werd als ‘Hamburgs’ aangeduid, omdat dit destijds een zeer belangrijke biersoort was. Hamburgs wit was eind 13e eeuw populair geworden en werd sindsdien veel geëxporteerd en vaak

nagebrouwen. Het was een licht zoetig, iets wijnachtig smakend en niet zo goed houdbaar lichtgekleurd bier op basis van 90% gerstemout en 10% tarwemout.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Einbecker is een variant van het Hamburgs geworden. Dat blijkt uit het boek Geschichte der Stadt Einbeck uit 1854, waarin veel gegevens staan over de samenstelling, de brouwwijze en het karakter van het bier. Het werd gebrouwen met twee derde gerstemout en een derde tarwemout. (Ter vergelijking: in het tegenwoordig zo bekende weizenbier gaat minimaal 50% tarwemout.) Einbecker was geel van kleur, ‘zoals echt goud’, en helder. Het wort ervoor was moutrijk en werd lang gekookt. Einbecker werd ook sterk gehopt. De beschrijving doet al met al wat denken aan het tegenwoordige wheat beer of wheat ale. De hop voor Einbecker kwam overigens uit de omgeving, onder meer van de Altendorfer Berg even buiten de stad.

Uit verschillende bronnen valt ook op te maken dat Einbecker veel beter

houdbaar was dan het originele Hamburger. Dat was waarschijnlijk omdat het ver ingekookt werd en dus zwaarder was en omdat het steviger werd gehopt. Het is een van de succesfactoren van het Einbecker geweest - naast de smaak natuurlijk.

Dorstige liefhebbers

Einbecker was geliefd. Maarten Luther (die van de Reformatie) hield ervan. Hij zou in 1521 hebben gezegd dat het ‘der beste Trank, den einer kennt' was. Uit diverse 16e-eeuwse getuigenissen is op te maken waarom het destijds zo populair was. In 1555 bijvoorbeeld schreef de Zweedse geleerde en diplomaat Olaus Magnus over dit ‘opmerkelijke’ bier. Het was volgens hem ‘tamelijk bitter door overvloedig hopkarakter’ en ‘’s zomers goed tegen de dorst’. Ook de dichter Heinrich Knaust rekende Einbecker in zijn boek over het bierbrouwen uit 1575 tot de ‘zomerse lichte’ bieren. Het werd inderdaad speciaal voor de zomer gebrouwen. Dat deden de Einbeckers alleen in de koelere maanden, van Sint-Maarten (11 november) tot 1 mei. De arts, apotheker en plantkundige Jacob Theodor, oftewel Tabernaemontanus, liet in 1588 zijn indruk van het bier na. In zijn Neuw Kreuterbuch schreef hij:

‘Het Einbecker bier is dun, subtiel, helder en doordringend, is van smaak bitterachtig met een zachte scherpheid op de tong, en lest de dorst goed.’

16e eeuw

Toen Magnus, Knaust en Tabernaemontanus over Einbecker schreven, was het al over zijn hoogtepunt heen. Handel en economie leden in de eerste helft van de 16e eeuw sterk onder de gewijzigde politieke en maatschappelijke verhoudingen door de Reformatie. Daar kwam de neergang van de Hanze, voor de handel zo belangrijk, nog eens bij. In 1540 verwoestte bovendien een stadsbrand bijna heel Einbeck met zijn vele houten brouwhuizen.

De verspreiding van het befaamde bier kreeg zo klap na klap. Maar in Beieren en Frankenland bleef het liefhebbers houden tot in de hoogste kringen.

 Vervolg: